连续系统¶
一维问题¶
- 杆、轴、弦
- 梁
杆纵向振动微分方程¶
- 平截面假设
- 纵向伸缩引起的横向变形是高阶小量
对杆的微元体列牛顿第二定律:
略去高阶小量 \(\omicron(\mathrm{d} x)\),得 \(N(x + \mathrm{d} x, t) \approx N(x,t) + \frac{\partial N}{\partial x} \mathrm{d} x\). 代入上式可得
而
代入上式,得杆的纵向振动微分方程:
注意到上式没有阻尼力,所以是无阻尼振动微分方程。实际的阻尼分为外阻尼和内阻尼,较为复杂。观察 \eqref{eq:longitudinal-vibration} 的系数,可知这是一个双曲型方程。
- 初始条件
- 边界条件(\(x = 0\))
- 固定端 \(u(0, t) = 0\)
- 自由端 \(N(0, t) = 0 \iff \left.\frac{\partial u}{\partial x}\right|_{x=0} = 0\)
- 弹性支撑 \(\left.\left(E A \frac{\partial u}{\partial x}\right)\right|_{x=0} - k_1 \left.u(x, t)\right|_{x=0} = 0\)
实际上,令 \(k_1 \to \infty\) 可得固定端,\(k_1 = 0\) 可得自由端.
- 集中质量 \(\left.\left(E A \frac{\partial u}{\partial x}\right)\right|_{x=0} - M \left.\frac{\partial^2 u}{\partial t^2}\right|_{x=0} = 0\)
回顾:定解问题的一般解法
- 边界条件齐次化 找到只需满足边界条件的特解 \(\psi(x, t)\),令 \(u(x, t) = \tilde{u}(x, t) + \psi(x, t)\),则 \(\tilde{u}(x, t)\) 满足齐次边界条件.
- 原方程 \(\mathcal{L} [\tilde{u}(x, t) + \psi(x, t)] = f(x, t)\) 转化为
- \(f(x, t)\) 为已知外力
- \(\mathcal{L} [\psi(x, t)]\) 为已知的,由边界条件齐次化引入的附加项
方程非线性 vs. 边界条件非线性
- 若考虑更高阶的应变:
则方程变为非线性微分方程.
- 若弹簧式非线性的:
则边界条件变为非线性边界条件. 以上两种情况都属于非线性问题,不能使用分离变量法.
圆轴的扭转振动¶
对式 \eqref{eq:longitudinal-vibration} 中的变量进行替换:\(u(x, t) \mapsto \theta(x, t), \, A(x) \mapsto I(x), \, E(x) \mapsto G(x), \, f(x, t) \mapsto m(x, t)\),即可得到圆轴的扭转振动微分方程:
- 初始条件
- 边界条件(\(x = 0\))
- 固定端 \(\theta(0, t) = 0\)
- 自由端 \(\left.\frac{\partial \theta}{\partial x}\right|_{x=0} = 0\)
- 弹性支撑 \(\left.\left(G I \frac{\partial \theta}{\partial x}\right)\right|_{x=0} - k_1 \left.\theta(x, t)\right|_{x=0} = 0\)
- 集中转动惯量 \(\left.\left(G I \frac{\partial \theta}{\partial x}\right)\right|_{x=0} - J \left.\frac{\partial^2 \theta}{\partial t^2}\right|_{x=0} = 0\)
弦振动方程¶
得弦振动方程:
对于弦振动的边界条件,一般只考虑两端固定(有自由端就没有张力了)。
杆自由振动方程求解¶
式 \eqref{eq:longitudinal-vibration} 的齐次方程为
设 \(\rho, E, A\) 均为常数,得到
其中 \(c = \sqrt{\frac{E}{\rho}}\) 为波速。下面采用分离变量法。设 \(u(x, t) = U(x) T(t)\),代入 \eqref{eq:wave-equation} 得
得到两个 ODE:
变截面梁纵向自由振动
分离变量法 \(u(x, t) = U(x) T(t)\)
梁横向振动¶
-
初始条件
\[ y(x, t_0) = \varphi(x) , \quad \left.\frac{\partial y}{\partial t} \right|_{t=t_0} = \psi(x). \] -
边界条件(\(x = 0\))
\[ \left \{ \begin{aligned} &\text{固支:} &&y(0, t) = 0 , \quad \theta(0, t) = 0 \\[1ex] &\text{简支:} &&y(0, t) = 0 , \quad M(0, t) = 0 \\[1ex] &\text{自由:} &&Q(0, t) = 0 , \quad M(0, t) = 0 \\[1ex] &\text{夹支:} &&\theta(0, t) = 0 , \quad Q(0, t) = 0 \\[1ex] &\text{弹性支撑:} &&Q(0, t) = (\pm ?)\, k_1 y(0, t) , \quad M(0, t) = (\pm ?)\, k_2 \theta(0, t) \\[1ex] &\text{集中质量:} &&Q(0, t) = (\pm ?)\, M \frac{\partial^2 y}{\partial t^2}\bigg|_{x=0} , \quad M(0, t) = \underset{\text{一般可忽略}}{\cancel{(\pm ?)\, J \frac{\partial^2 \theta}{\partial t^2}\bigg|_{x=0}}} \end{aligned} \right. \]算上 \(x = l\),共 \(6 \times 6 = 36\) 种边界条件.
求解步骤¶
- 边界条件齐次化!
- 找到只需满足边界条件的特解 \(\psi(x, t)\),令 \(y(x, t) = \tilde{y}(x, t) + \psi(x, t)\),则 \(\tilde{y}(x, t)\) 满足齐次边界条件.
-
齐次方程 + 齐次边界条件 \(\implies\) 特征值问题 \(\left\{\begin{array}{c} \omega_1, & \omega_2, &\ldots \\ \varphi_1(x), & \varphi_2(x), &\ldots \end{array}\right\}\)
正交性
\[ \left \{ \begin{align} &\int_0^l \rho(x) A(x) \varphi_i(x) \varphi_j(x) \, \mathrm{d} x = \begin{cases} 0 , & i \neq j \\[1ex] M_i , & i = j \end{cases} \\ &\int_0^l E(x) I(x) \varphi_i''(x) \varphi_j''(x) \, \mathrm{d} x = \begin{cases} 0 , & i \neq j \\[1ex] K_i , & i = j \end{cases} \\ & K_i = \omega_i^2 M_i \end{align} \right. \] -
振型叠加法求解:\(\displaystyle y(x, t) = \sum_{i=1}^\infty q_i(t) \varphi_i(x)\),\(q_i(t)\) 为完备基 \(\{\varphi_i\}\) 的广义坐标
几个定性结论
- 第 \(n\) 阶振型有 \(n-1\) 个节点
- 对所有 \(6 \times 6 = 36\) 种边界条件均成立!
- 对任意梁(\(E(x), I(x), \rho(x), A(x)\) 可变)均成立!
- 对任意杆、轴、弦振动均成立!
- 甚至对于串联(离散)系统都成立!
- 关于频率
- 连续系统无重频!
- 频率 \(0 \leq \omega_1 < \omega_2 < \cdots < \omega_n \quad (n \to \infty)\)
- 无约束系统可能取等号
- 振型节点的交错性
- 任意相邻两个振型(第 \(n\) 阶和第 \(n+1\) 阶)的节点相互交错
- 第 \(n\) 阶的两个相邻节点之间,肯定有一个 \(n+1\) 阶的节点
- 第 \(n+1\) 阶的两个相邻节点之间,肯定有一个 \(n\) 阶的节点
- 任意同阶的位移与转角振型的节点相互交错
- 任意同阶的转角与弯矩振型的节点相互交错(仅对于梁)
- 任意同阶的弯矩与剪力振型的节点相互交错(仅对于梁)
- 任意相邻两个振型(第 \(n\) 阶和第 \(n+1\) 阶)的节点相互交错
-
杆、轴、弦存在无穷多个频率、振型,但只有 \(\textcolor{tomato}{2}\) 个振型是独立的!
- 在设计的时候,需要对振型的节点做调控。这是一种反问题。
\[ \begin{aligned} \lambda_j \varphi_j \cdot \frac{\mathrm{d}}{\mathrm{d} x} \left[E(x) A(x) \frac{\mathrm{d} \varphi_i}{\mathrm{d} x}\right] &= \lambda_j \varphi_j \cdot \lambda_i \rho(x) A(x) \varphi_i \\ \lambda_i \varphi_i \cdot \frac{\mathrm{d}}{\mathrm{d} x} \left[E(x) A(x) \frac{\mathrm{d} \varphi_j}{\mathrm{d} x}\right] &= \lambda_i \varphi_i \cdot \lambda_j \rho(x) A(x) \varphi_j \end{aligned} \]已知振型 \(\varphi_i, \varphi_j\) 和频率 \(\lambda_i, \lambda_j\),通过上式可以确定 \(E(x) A(x)\).
更详细的内容,见 王大钧等编著《结构力学中的定性理论》,北京大学出版社,2014 年.